अमेरिका–इरान वार्ता : ६० दिनभित्र शान्ति सम्झौताका लागि मार्गचित्रमा सहमति, ‘हाई लेभल कमिटी’ गठन गरिने

एजेन्सी । स्विट्जरल्याण्डमा जारी अमेरिका र इरानबीचको उच्चस्तरीय प्रत्यक्ष वार्ताले पहिलो चरणमै उत्साहजनक प्रगति गरेको छ। मध्यस्थकर्ता राष्ट्र कतार र पाकिस्तानले संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै १२ घण्टा लामो छलफल ‘सकारात्मक र रचनात्मक’ रूपमा सम्पन्न भएको जनाएको छ।

गत हप्ता भएको प्रारम्भिक समझदारीलाई आधार बनाउँदै दुवै पक्षले आगामी ६० दिनभित्र अन्तिम शान्ति सम्झौतामा पुग्ने स्पष्ट मार्गचित्रमा सहमति जनाएको बताइएको छ।

वार्ताको पहिलो राजनीतिक बैठक सकिएसँगै अबका जटिल विषयहरू समाधान गर्न एक उच्चस्तरीय समिति गठन गर्ने निर्णय भएको छ। यो समितिले सम्पूर्ण शान्ति प्रक्रियाको राजनीतिक अनुगमन गर्नेछ भने मुख्य वार्ताकारहरूले नियमित रूपमा प्रगति विवरण प्रस्तुत गर्नेछन्।

यसैबीच, आणविक कार्यक्रम, प्रतिबन्ध फुकुवा र अनुगमन तथा विवाद समाधानका विषयमा काम गर्न प्राविधिक उपसमूहहरू गठन गरिएको छ। यी समूहहरूले यसै साता स्विट्जरल्याण्डको बर्गेनस्टकमा विस्तृत छलफल जारी राख्नेछन्।

वार्ताको महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा अमेरिका र इरानबीच सीधा सम्पर्क संयन्त्र स्थापना गर्ने सहमति पनि भएको छ। हर्मुज जलमार्गमा देखिएको तनाव र भ्रमलाई नियन्त्रण गर्न यो संयन्त्र प्रयोग गरिनेछ। विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा ग्यास ढुवानी हुने यो जलमार्ग ६० दिनको वार्ता अवधिभर खुला राख्ने सहमति भएको बताइएको छ।

तर, प्रारम्भिक सम्झौतामा उल्लेख भएअनुसार लेबनानलगायतका क्षेत्रमा युद्धविरामको विषय अझै चुनौतीपूर्ण बनेको छ। पछिल्ला दिनमा इजरायल र हिजबुल्लाहबीच दक्षिणी लेबनानमा हिंसा बढ्दै गएको छ।

वार्ता सुरु हुनुअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले लेबनानमा आफ्ना ‘प्रोक्सी’ नियन्त्रणमा नलिए कडा कदम चाल्ने चेतावनी दिएका थिए। त्यसको जवाफमा इरानका प्रमुख वार्ताकार मोहम्मद बगेर गालिबाफले अमेरिकी धम्कीको कुनै असर नपर्ने बताएका छन्।

अमेरिकी पक्षका अनुसार उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले नेतृत्व गरेको टोलीले इरानसँगको सम्बन्धलाई नयाँ दिशामा लैजान सकिने संकेत दिएको छ, यदि तेहरानले आणविक हतियार सम्बन्धी आशंका र क्षेत्रीय अस्थिरता फैलाउने गतिविधि त्यागेमा।

यसैबीच, इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम पूर्ण रूपमा शान्तिपूर्ण रहेको दाबी गर्दै आएको छ।