हुलाक टिकटमा भोजपुर जिल्ला

युवराज श्रेष्ठ

नबोल्ने सद्‍भावना राजदूतको रुपमा लिइने हुलाक टिकटको धेरै महत्व छ।सौखहरुको पनि सौख वा सौखहरुको राजा भनिन्छ हुलाक टिकट संकलनलाई। हुलाक टिकटले देशको भूगोल, रहनसहन, संस्कृति, भाषा र कलाको संयोजन गरेको हुन्छ।हुलाक वस्तुको ओसार पसार गर्दा संसार भर हुलाक टिकट पुगेको हु्न्छ। नेपालमा सरकारी कागजहरुमा हुलाक टिकट राख्ने प्रचलन छ। हुलाक टिकटले सरकारी राजस्व मात्र दाखिला हुने होइन कि प्रमाणको समेत काम गरिरहेको हुन्छ।

      विश्वमा सर्वप्रथम हुलाक टिकटको प्रकाशन बेलायमा सन् १८४० मा ‘ पेनी ब्ल्याक’ प्रकाशित भयो। सन् १८४० मे १ तारिकमा टिकटको प्रकाशन भएको दिनको अवसरमा यो संकलन प्रकाशन गर्ने जमर्को गरेको छु । नेपालमा भने वि.सं. १९३८ मा एक आना मुल्यको खुकुरी क्रस र श्रीपेच अंकित हुलाक टिकट प्रकाशन भयो। हाल सम्म नेपालमा १४७० जति हुलाक टिकट प्रकाशन भई सकेको छ।

      नेपालमा सर्वप्रथम १९३८ वैशाख महिनामा हुलाक टिकटको प्रकाशन भएको थियो।नेपालमा हुलाक टिकट प्रकाशन भएको दिनलाइ नेपाल फिलाटेली दिवस मनाइनु आवस्यक छ। नेपालमा विभिन्न भौगोलिक भूभाग, मठमन्दिर, जातजाति, राष्ट्रिय व्यक्तित्व, भेष-भूषा, संस्कृति आदिको हुलाक टिकट प्रकाशन गर्ने क्रममा भोजपुर जिल्लाको मात्र हुलाक टिकट कुन कुन प्रकाशन भएको रहेछ भनेर खोजी गर्दा यस प्रकारका नौ वटा टिकट प्रकाशन भएको अभिलेख भेटियो। सन १९९४ मा पहिलो पटक षडानन्दको हुलाक टिकट प्रकाशन भएको रहेछ भने हालै २०८१ फागुनमा शिक्षाविद् नारदमुनि थुलुङको हुलाक टिकट प्रकाशन भएको छ। भोजपुर जिल्लाको प्रसिद्व टेम्के डाडा, मैयुङ्ग डाडा, टक्सारमा टकमरि भएको डोलि पैसा, टक्सार कोटडाडा गढीडाडा, नाग छागा र मुन्धुम पदमार्गको हुलाक टिकट प्रकाशन हुन आवश्यक छ।

१	वालागुरु षडानन्द	रु.7         1994
२	राम प्रसाद राई	रु. 75 पैसा   1998
३	सिद्धकाली मन्दिर	रु.5          2007
४	साल्पा पोखरी	रु.10        2013
५	योगमाया न्यौपाने	रु10        2016
६	हतुवागढी	रु.10        2016
७	सिद्धकाली मन्दिर	रु.10        2016
८	राम प्रसाद राई	रु.10        2018
९	नारदमुनि थुलुङ	रु.10        2025

षडानन्द अधिकारी

षडानन्द अधिकारीको जन्म विक्रम सम्वत १८९२ साल मार्ग शुक्ल पञ्चमीका दिन नेपालको भोजपुर जिल्लाको दिङ्ला, गडीगाउँमा भएको हो। यिनका पिताको नाम लक्ष्मी नारायण अधिकारी तथा माताको नाम रुक्मिणी हो । दैवसंयोग उनी जन्मदै गर्भे टुहुरो बनी जन्मिएर दाजुभाइको रेखदेखमा र आमाका काखमा हुर्किएका देखिन्छन् ।

षडानन्द उनका मातापिताका कान्छा सन्तान हुन्। गर्भमा हुँदै पिताको स्वर्गवास भएको हुँदा यिनले आफ्ना पिताको लाडप्यार पाउन सकेनन् । मूलत: यिनको बाल्यकाल आमाको काखमा नै बित्यो । दिङ्ला सभ्यताका जनक चामेश्वर नेवार र त्यसका प्रवर्तक आवाल ब्रम्हाचारी षडानन्द हुन् । नेपालकै जनस्तरबाट संचालित पहिलो पाठशाला संस्थापक समाज सुधारक शिक्षासेवी आवाल ब्रम्हाचारी षडानन्द गुरुले वि.सं. १९३२ मा षडानन्द संस्कृत पाठशाला संचालनपछि दिङ्लाको ऐतिहासिक महत्व बढेको थियो । षडानन्दको विशेष योगदानहरुमा योग साधना,विद्यालय स्थापना , गुठी व्यवस्था, बगैंचा निर्माण, पाटी, धारा, कुण्ड, पोखरी र बाटो निर्माण, टुँडीखेल निर्माण , सामुदायिक वनको व्यवस्था, मेला व्यापार फजुल खर्च नियन्त्रण र सदाचार शिक्षा, सिद्‍धिप्राप्ति र श्री १०८ को उपाधि हुन ।

विक्रम सम्वत १९६६ सालमा धर्म पत्रिका मार्फत आफ्नो सिर्जना प्रकाशित गरी विद्यालयको सञ्चालन, व्यवस्थापन तथा मन्दिरको पूजापाठ, मेलापर्व आदि सञ्चालनको सम्पूर्ण व्यवस्था मिलाएपछि उनी काठाडौं, टेकुको पचली घाटमा अवस्थित आश्रममा फर्किए र विक्रम सम्वत १९७३ सालको जेष्ठ शुक्ल त्रयोदशीका दिन योग साधनामा रहँदा रहँदै ब्रह्मलीन भए। षडानन्दको सम्मानमा भोजपुर जिल्लामा षडानन्द नपालिका समेत नामाकरण गरिएको छ ।

हतुवागढी

हुलाक सेवा विभागले भोजपुरका प्रशिद्द ठाउँ हतुवागढी तस्बिर अंकित टिकट प्रकाशनमा ल्याएको हो। ऐतिहासिक माझ किरातको राजधानी हतुवागढी, भोजपुरको तस्बिर अङ्कित ती टिकटलाई विभागले प्रकाशन गरेको हो । हतुवागढी किरातहरुले शासन गरेको ऐतिहासिक भूमिको रुपमा प्रसिद्व छ। भोजपुर जिल्लामा हतुवागढी गाउपालिका समेत नामाकरण गरिएको छ ।

प्रजातान्त्रिक योद्धा राम प्रसाद राई

वि.सं. १९६५ मा माँझकिरात (भोजपुर) मा जन्मनु भएका प्रजातान्त्रिक योद्धा रामप्रसाद राई वि.सं. १९८० मा तत्कालीन ब्रिटिश भारतीय गोरखा सेनामा भर्ना हुनु भयो । सेनामा नौ वर्ष व्यतीत गरी वि.सं. १९८९ देखि मातृभूमिको सेवामा लाग्नु भएका राई शुरुमा प्रजापरिषद्संग संबद्ध हुनुहुन्थ्यो । स्वतन्त्र राष्ट्रवादीको हैसियतले देशमा प्रजातन्त्र स्थापनार्थ लड्ने यी योद्धाले आफ्नै नेतृत्वमा मुक्तिसेनाको गठन गरी वि.सं. २००७ मा माँझकिरात (भोजपुर) लाई स्वतन्त्र गराउनु भयो । वि.सं. २००८ मा कैद सजाय भोगेका देशभक्त रामप्रसाद राईको सोही वर्ष षडयन्त्रपूर्वक हत्या भएको भनिन्छ । रामप्रसाद राईको नामवाट भोजपुरमा रामप्रसाद राई गाउपालिका समेत नामाकरण भएको छ।

सिद्धकाली मन्दिर, भोजपुर

भोजपुर सदरमुकामको शीरमा अवस्थित सिद्धकाली माताको मन्दिर देशकै प्रसिद्ध देवीका शक्तिपीठ मध्येमा एक हो । जिल्ला भित्र र नजिकका जिल्लाका भक्तजनको यहाँ भिड लाग्ने गर्दछ । भौगोलिक रुपमा पहरामा अडेर दक्षिणतर्फ मन्दिरको मुलद्वार फर्केको छ । अन्य शक्तिपिठका मन्दिरभन्दा अलग एकतले भवन यो मन्दिरको विशेषता हो ।

मन्दिरका वारेमा लिखित प्रमाणहरू वि.सं. १९५१।१९५२ देखि फेला परेको पाइन्छ । स्थानिय वासिन्दाका भनाई अनुसार नेवार थरका एक स्थानीय वासीलाई सपनामा तीनपटकसम्म माताको दर्शन भएपछि सपनामा देखिएको स्थानमा प्राप्त शिलालाई सिद्धकाली माताको प्रतिमाका रुपमा स्थापना गरी मन्दिरको निर्माण भएको थियो ।

प्रशिद्ध देवीका शक्ति पिठहरूमा पर्ने यस मन्दिरमा वडा दशैंमा एक हप्तासम्म मेला लाग्दछ । नवरात्रीमा यो मन्दिर भक्तजनका लागि २४ सै घण्टा खुला रहन्छ । आषाढ महिनाको हरिवोधनी एकादशी हरिशयनी एकादशी, हरितालिका तीज तथा रामनवमी जस्ता पर्वमा मन्दिरमा विशेष भिड लाग्दछ । यस मन्दिरमा मनोकांक्षा पुरा हुनका लागि भाकल गरिने र भाकल पुरा भएपछि बलि दिनु पर्ने मान्यता समेत रहेको छ।

साल्पा पोखरी, भोजपुर

भोजपुर जिल्लाको साविक दोभाने गाउँ विकास समितिको वडा नं. ८ हाल साल्पासिलिछो गाउपालिका वडा नं. ५ मा अवस्थित रहेको छ साल्पा पोखरी । प्राकृतिक, सांस्कृतिक, धार्मिक एवं पर्यटकीय महत्व बोकेको यस पोखरी समुन्द्री सतहबाट ३६७२ मिटरको उचाईमा रहेको छ । शिलिचुङ्ग पहाडको काखमा अवस्थित यस पोखरी करिब ३७६ वर्गमिटर परिधिमा फैलिएको छ भने यसको गहिराई ५ देखि ७ मिटर रहेको अनुमान छ । यो पोखरी भोजपुर जिल्ला सदरमुकामबाट ७० किलोमिटर उत्तर (४४ माइल) तर्फ रहेको छ ।

बैशाख, भाद्र र कार्तिक मध्ये भाद्र महिनाको ऋषि तर्पणी (जनैपूर्णिमा) का दिन सबैभन्दा ठूलो मेला लाग्ने यस पोखरीमा छिमेकी जिल्ला र टाढा-टाढाबाट समेत सयौंको संख्यामा धामी, झाँक्रीहरु आइ लामो सेतो लामा, पगरी र कम्मरमा धुंधुरु लगाएर ढ्याङ्ग्रो बजाउँदै धामी बस्ने, काम्ने, नाच्ने गर्दछन् । यहाँ नुहाउनाले र साल्पा देवीको दर्शन गर्नाले लागेको रोग निको हुने, बोल्न नसक्नेहरु बोल्न सक्ने, सन्तान नहुनेको सन्तान हुने आदि विश्वास रहँदै आएको छ ।

पोखरीको एक किनारामा साल्पा देवीको मन्दिर, पश्चिम पट्टी पाटीपौवा र प्राकृतिक गुफा रहेको छ । देवीको मन्दिरसँगै बौद्ध गुम्बा पनि छ । यो पोखरी कहिलेकाही गर्जेको दिन घाम लाग्ने र दिनको मध्यान्हमा पोखरीको बीचमा नाग देखापर्दछन् पनि भनिन्छ । पोखरीमा रुख विरुवाको पातपतिङ्गर हुदैन। सिलिचुङ्गको टाकुराबाट सगरमाथा र मकालुको मनोरम दृष्य देखिनुको साथै सूर्योदयको दृष्य पनि त्यत्तिकै मनमोहक देखिन्छ । साल्पा सिलिचुङ्गको दृष्यावलोकन गर्दै आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरु सगरमाथा आउने जाने गर्दछन् । त्यसैले यसको पर्यटकीय महत्व पनि उत्तिकै रहेको छ । भोजपुर जिल्लामा साल्पा सिलिचो गाउपालिका समेत नामाकरण गरिएको छ ।

राष्ट्रिय विदुषी तथा समाज सुधारक योगमाया न्यौपाने

अदम्य साहास तथा विलक्षण प्रतिभाकि प्रतिमूर्ति योगमाया न्यौपानेको जन्म वि.सं. १९२४ साल भोजपुर जिल्लाको साविक नेपालेडाँडा गा.वि.स. हाल षडानन्द नगरपालिका वडा नं १ को सिम्ले भन्ने गाउँमा एक मध्यम परिवारमा माता चन्द्रकला र पिता श्रीलाल न्यौपानेकी एक मात्र छोरीको रुपमा भएको थियो । उनलाई ८ वर्षको उमेरमा मनोरथ कोइरालासंग विवाह गरियो । दुर्भाग्यवश विवाह भएको दुइ वर्ष नपुग्दै आफ्नो पतिको निधन भई विधवा बन्न पुगिन् । लोग्ने टोकुइ, अलिच्छिनी आइमाई भनेर घरमा बसी नसक्ने बनाएपछि घरलाई त्यागी रातमा भागेर माइत तर्फ लागिन् । केही वर्ष पछि एक छिमेकी कणेल संग भारतको आसाममा पुगिन र उनी संगै विवाह गरिन् । पछि दोश्रो पति गुमाउँदा वाध्यात्मक परिस्थितीमा भारतको फुलवारीमा एक डोटेल ब्राम्हणसंग तेस्रो विवाह गरिन् । तर पछि उनीले धार्मिक प्रवचन, पुराण, ग्रन्थहरू सुन्दैजाँदा वैराग्य भई पारिवारिक जीवन त्याग गर्ने निर्णय गरिन् । त्यसपछि वि.सं. १९७३ मा छोरी नैनकलाका साथ आफ्नो जन्मस्थान भोजपुर फर्केर कठोर तपस्या गर्न सुरु गरिन् । मझुवाबेसीमै अरुण नदीको तटमा कुटी बनाइन् र भजन कीर्तन जप ध्यान गरी बस्न थालिन् ।

उनको त्यसैबेला धेरै योगवाणीहरू प्रस्फुटित भए जुन अहिले “सवार्थ योगवाणी” को रुपमा प्रकासित भएको छ । उनको योगवाणीको चमत्कारीताले हजारौं अनुयायीहरू बन्न पुगे । उनले आफ्ना वाणीहरू मार्फत समाजमा भएका अन्याय, अत्याचार, शोषण, दमन, लैंगिक भेद, छुवाछुत, भ्रष्टाचार र असमानता जस्ता कुरीतिहरूको विरोध गर्न थालीन् । योगमायाले आफ्नो वाणीहरू मार्फत गौचरन मास्न नहुने, छुवाछुत र भेदभाव समाजमा हुनुनहुने, सती प्रथा पुर्णरुपमा निर्मुल हुनुपर्ने, दासप्रथाको अन्त गरिनुपर्ने, मानिसको जातलाई काडिनु नहुने, पुरोहितले कर्मकाण्ड गरी यजमानहरूलाई ठग्नु नहुने, गरुड पुराण जस्ता उडन्ते कथाहरू सुनाएर मानिसलाई काँतर बनाउनु नहुने, जोगी सन्यासीहरूले गलामा रुद्राक्ष भिर्नुभन्दा सदाचार युक्त समाज बनाउनुपर्ने, ठूला साना पाथिहरू चलाउन बन्द गरिनु पर्ने, तमसुकमा अंक थपेर साहुमहाजनहरूले निमुखा गरिवहरूलाई ठग्न नहुने, वन जङ्गल जोगाउनु पर्ने, काटमार गरेर हिंसक बन्न नहुने, समाजमा भ्रष्टाचार रोकिनु पर्ने, नारी पुरुष बीच भेदभाव गर्नु नहुने, दुःखी जनताहरूले न्याय पाउनु पर्ने, व्यापारीहरूले सामानहरू मिसावट गरी बेचविखन गर्न नहुने, सबै जात जातीहरू बीच एकता, भातृत्व र भाइचाराको सम्बन्ध हुनुपर्ने जस्ता कुराहरूको समाज परिवर्तनमा कदम उठाएकी थिइन ।

उनीले समाज सुधार तथा सु-शासनको लागि तत्कालिन शासक जुद्ध सम्शेरलाई समेत विन्ती चढाइन । उनले समाज सुधारको आस्वासन पाए पनि कुनै परिवर्तन समाजमा हुन सकेन । १९९५ साल कार्तिक २७ गते शुक्ल पूर्णिमाको दिन तत्कालीन राणा शासनको विरुद्धमा आत्मा दाहा गर्ने योजना बनाउँदा बनाउँदै उनलाई जेलमा हालियो । धेरै अनुयायीहरूलाई पक्राउ गरी कोहीलाई धनकुटा जेल त कोहीलाई भोजपुर जेलमा कोचियो । तैपनि आफ्नो विरोधको यात्रा जारी राखिन् । अन्त्यमा उनले केही पनि समाजमा सुधारहरू नहुँदा असह्य भएपछि विद्रोह स्वरुप आफु सहित ६८ जना अनुयायीहरू लिई वि.सं. १९९८ साल आषाढ २२ गते शनिवार हरिशयानी एकादशीका दिन विहानै अरुण नदीको ढुङ्गाबाट सामुहिक जल समाधि लिइन् ।

नारदमुनी थुलुङ  

जहानियाँ निरङ्‍कुश राणा शासनको विरुद्ध पूर्वाञ्‍चलबाट नेतृत्व गरी प्रजातन्त्र स्थापना गर्न योगदान पुर्‍याउनु भएको र भोजपुर र उदयपुर जिल्लाको शैक्षिक विकासमा पुर्‍याउनु भएको  योगदानको कदर गर्दै स्व. नारदमुनी थुलुङको तस्वीर अंकित हुलाक टिकट प्रकाशनमा आएको छ। स्व. नारदमुनी थुलुङको रु. १० को दरले प्रकाशित हुलाक टिकटमा सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले प्रथम दिवसीय आवरणमा टाँचा प्रदान गरिएको हो ।

 प्रजातन्त्रवादी प्रसिद्ध राजनीतिक व्‍यक्तित्व स्व. नारदमुनी थुलुङको जन्म वि.सं. १९६५ चैत्र २७ गते साविक नौलेगाउँ, छिन्‍नामखु, भोजपुर हाल टेम्केमैयुङ गाउँपालिका वडा नं. २ भोजपुरमा भएको हो। उहाँको औपचारिक शिक्षा देहरादून र दरभङ्‍गा, भारतमा भएको थियो । स्व. नारदमुनी थुलुङले सन् १९२५ देखि १९३० र १९३४ देखि १९४६ गरी २ पटकसम्म बेलायती भारतीय गोर्खा सैन्यमा भर्ना भई सैनिक जीवन समेत व्यतित गर्नुभएको थियो ।

स्व. नारदमुनी थुलुङले वि=सं= २००४ मा भोजपुर बजारमा उदय प्राइमेरी स्कूल स्थापना गरी पठनपाठन शुरु गराउनु भएको थियो। वि=सं= २००८ मा भोजपुरको टक्सारमा विद्योदय हाई स्कूल स्थापना गर्नुभयो। हाल उदय प्राइमेरी स्कूल र विद्योदय हाई स्कूललाई गाभीई नयाँ नामाकरण भई उच्च माध्यामिक तहसम्म पढाइ सञ्‍चालन गरिएको छ। त्यसैगरी, स्व. नारदमुनी थुलुङले वि.सं. २०२६ मा उदयपुरको बसाहामा नारद आदर्श हाई स्कूल स्थापना गर्नुभएको थियो। हाल उक्त विद्यालयमा उच्च माध्यामिक तहसम्म पठनपाठन हुने गरेको छ भने नारद आदर्श शिक्षा क्याम्पस स्थापना गरी वि.वि.एस तहसम्म पढाइ हुने गरेको छ। भोजपुर र उदयपुर जिल्लाको शैक्षिक विकासमा योगदान गर्नुभएकोले भोजपुर जिल्लाको सदसमुकाममा र उदयपुरको बसाहामा स्व. नारदमुनी थुलुङको शालिक स्थापना गरिएको छ।

स्व. नारदमुनी थुलुङले भोजपुरमा विद्यालय स्थापनासँगै भूमिगत राजनीतिक प्रचार र संगठन निर्माणको शुरुवात समेत गर्नुभएको थियो। वि.सं. २००७ मंसिर २० मा गोप्य बैठक बसी भोजपुर कब्जा गर्ने योजना निर्माण गर्नुभयो र वि.सं. २००७ मंसिर २४ गते शनिवारको दिन भोजपुर कब्जा गर्दै क्रान्तिको प्रारम्भ गरी पूर्वको चैनपुर, ताप्लेजुङ, पाँचथर, इलाम र धनकुटा अनि पश्‍चिमको दिक्तेल, ओखलढुङ्गा, दोलखा, सिन्धुलीगढीदेखि धुलिखेलसम्म कब्जा गरी जहानियाँ राणा शासनको अन्त्य र प्रजातन्त्रको अभ्युदयको लागि नेतृत्व गर्नुभएको थियो। स्व. थुलुङले भोजपुर कब्जासँगै भोजपुर सामयिक सरकार गठन गरी क्रान्तिको हेडक्वाटरको रुपमा स्थापना गर्नुभयो। उक्त सरकारको विधान निर्माण गरी कब्जा भएका जिल्लाहरुमा शान्ति सुव्यवस्था र प्रशासनिक व्यवस्था कायम गर्न नेतृत्व गर्नुभएको थियो। साथै, ती जिल्लाहरुमा अलग अलग स्थानीय सामयिक सरकारको गठन गरी नेतृत्व गर्नुभएको थियो। प्रजातन्त्रको स्थापना भएपछि सामयिक सरकार विघटन गरिएको थियो।

 वि.सं. २००८ देखि २०११ सम्‍म विभिन्न समयमा तत्कालीन नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद् सदस्य समेतभई स्व. नारदमुनी थुलुङले सेवा गर्नुभएको थियो। त्यसैगरी, वि.सं. २००८ मा सल्लाहकार सभा सदस्य नियुक्ती हुनुभएको थियो भने वि.सं. २०१९ देखि २०४७ सालसम्म राजसभा सदस्य रहनुभएको थियो। उहाँको मृत्यु वि.सं. २०४७ साल माघ २२ गते भोजपुरमा भएको थियो।

टक्सार अड्डा र हुलाक टिकट प्रकाशन

गणेश वज्राचार्यले सम्पादन गर्नु भएको खिकामाछा टक्सारको ऐतिहासिक दर्पण २०81 पुस्तकमा काशिनाथ तमोटले खिकामाछा टक्सारबाट टिकट पनि छापिएका लेखेका छन। खिकामाछा टक्सार खानी अड्डाका हाकिम साहेवसिंह थिए र सोहि अड्डावाट हुलाक टिकट छापेर पठाइन्थ्यो।

खिकामाछा टक्सारबाट ई. १९००(विसं १९५७)तिर टिकट पनि छापिएको बुझिएको छ । नेपालमा पहिलोपटक ई. १८८१(विसं १९३८)मा जोर खुकुरी माथि श्रीपेच अङ्कित टिकट निस्केको हो । (मानन्धर, १९७२-१०) यसपछि सरकारी कामकाजमा टिकट दस्तुर लाग्न थाल्यो । ई. १८९४ (विसं १९५१ वैशाख वदि ३ रोज ८) मा सनदले के कुरामा कति टिकट लाग्छ भन्ने दस्तुर निर्धारण गर्यो । (ऐतिहासिक सामग्री) हनूमानढोका दरवारमा (हाल नेपाल तथा एशियाली अनुसन्धान केन्द्रमा) रहेको एउटा लेखापढीमा यस्तो लेखिएको पाइएको छ –

          सम्वत् १९५७ वैशाख सुदि ५ रोज ६ को खास अमानत खिकामाछा पैसा टक्सार अड्डाबाट यस अड्डालाई चाहिने टिकट चाँडै छपाई पठाइ दिनु भन्ने कौसी तोशाखानाका नाउँमा सनद प्रमाङ्गी होस् भन्ने लेफटेन भारत खड्का क्षेत्रीले चढाएको रिपोर्ट । (गोतामे, १९७५-६३)

श्रोत – हुलाक सेवा विभाग र सम्वन्धित गाउपालिका ।

भोजपुर हाल काठमाण्डौ