इरान र अमेरिकाबिच भएको सम्झौताको मस्यौदालाई लिएर रिपब्लिकन पार्टीमा चर्को विरोध

वासिङ्टन डीसी । लुइसियाना राज्यका सिनेटर बिल क्यासिडीले अमेरिका–इरानबिच भएको सम्झौता मस्यौदालाई ‘दशकौँयताकै सबैभन्दा खराब विदेश नीति’ भन्दै कडा आलोचना गरेका छन् ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग गरेको अस्थायी सम्झौताले रिपब्लिकन पार्टीभित्रै असन्तुष्टि र विरोध उत्पन्न गरेको छ । आलोचकहरूले यो सम्झौताले करदाताको अर्बौँ डलर बर्बाद गर्ने र इरानको आणविक कार्यक्रमलाई रोक्न प्रभावकारी नहुने बताएका छन् ।

१४ बुँदे समझदारी सहित बुधबार हस्ताक्षर भएको उक्त प्रारम्भिक सम्झौताले ‘सबै मोर्चामा सैन्य गतिविधि तत्काल र स्थायी रूपमा अन्त्य गर्ने’ प्रतिबद्धता जनाउँछ, जसमा लेबनानमा जारी गतिविधिहरू पनि पर्छन् ।

इरानले फेब्रुअरी अन्त्यदेखि प्रभावकारी रूपमा बन्द रहेको होर्मुज जलसन्धि पुनः पूर्ण रूपमा खोल्ने सहमति जनाएको छ । त्यसको बदलामा वासिङ्टनले इरानको पुनर्निर्माण र विकासका लागि ३०० अर्ब अमेरिकी डलरको योजना तयार गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।

सम्झौतामा इरानले आणविक हतियार उत्पादन वा विकास नगर्ने प्रतिबद्धता पनि समावेश गरिएको छ । रिपब्लिकन सिनेटर बिल क्यासिडीले ‘एक्स’ मा लेख्दै भने, ‘रेगन आफ्नो चिहानमा पल्टिरहेका होलान् ।’ उनले पूर्वराष्ट्रपति रोनाल्ड रेगनलाई सङ्केत गर्दै यो सम्झौताले इरानको आणविक महत्त्वाकाङ्क्षालाई रोक्न नसकेको दाबी गरेका छन् ।

उनका अनुसार, ‘इरानले होर्मुज जलसन्धि बन्द गर्ने धम्की काम लाग्छ भन्ने पाठ सिकेको छ र भविष्यमा पनि यसलाई प्रयोग गर्नेछ ।’ उनले थपे, ‘अब इरानले यो सम्झौताअन्तर्गत नयाँ पूर्वाधार निर्माण गर्न पाउनेछ ।’

केन्टकीका रिपब्लिकन सिनेटर थोमस मासीले पनि ३०० अर्ब डलरको सहायता योजनाको आलोचना गर्दै यसलाई अमेरिकी संसदले सडक र पुलमा वार्षिक खर्च गर्ने रकमभन्दा पाँच गुणा बढी भएको बताए ।

पूर्वअमेरिकी संयुक्त राष्ट्रसंघका राजदूत निक्की हेलीले पनि इरान पुनर्निर्माणमा अमेरिकाको प्रतिबद्धता प्रश्नको घेरामा रहेको बताइन् । उनले इरानले अमेरिकाविरुद्ध नारा लगाउने, अमेरिकी सैनिकको हत्या गर्ने र अमेरिकी भूमिमै आक्रमण प्रयास गर्ने गरेको आरोप लगाइन् ।

उनका अनुसार, यस्तो अवस्थामा अर्बौँ डलर खर्चेर प्रतिबन्ध हटाउने निर्णय गलत दिशातर्फको कदम हो । ट्रम्पको यो योजना पूर्व राष्ट्रपति बाराक ओबामाको सन् २०१५ को इरान सम्झौतासँग तुलना गरिएको छ । उक्त सम्झौतामा इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम सीमित गर्न सहमति जनाएपछि प्रतिबन्धहरू हटाइएका थिए । तर ट्रम्पले २०१८ मा उक्त सम्झौताबाट अमेरिका बाहिरिएको घोषणा गरेका थिए ।

पूर्वउपराष्ट्रपति माइक पेन्सले पनि वर्तमान मस्यौदालाई ‘सम्झौता खुकुलो पार्ने नीति’ भन्दै आलोचना गरेका छन् । उनले इरानको आणविक र क्षेप्यास्त्र कार्यक्रम पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुपर्ने बताएका छन् ।

टेक्सासका सिनेटर टेड क्रुजले भने सम्झौताको सीधा तुलना ओबामाको सम्झौतासँग नगरे पनि इरानलाई पुनर्निर्माणका लागि आर्थिक सहायता दिनु गलत हुने चेतावनी दिएका छन् ।